Tọa đàm “Nguyễn Văn Vĩnh và hành trình chữ quốc ngữ” do Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh phối hợp cùng Nhà xuất bản Tri Thức tổ chức diễn ra vào chiều 17/2 tại Hà Nội.
Học giả Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936), quê gốc Hà Đông, là trí thức tân học, nhà báo, nhà văn tiêu biểu của Việt Nam đầu thế kỷ XX. Theo nhận định của nhiều nhà nghiên cứu, Nguyễn Văn Vĩnh đã có công rất lớn trong việc phát triển tiếng Việt hiện đại. Ông là người có nhiều đóng góp trong việc truyền bá chữ quốc ngữ với mục đích rõ ràng nhằm nâng cao dân trí, phát triển văn hoá dân tộc bằng một công cụ mới.
Ông đã dịch và truyền bá “Truyện Kiều” bằng quốc ngữ với số lượng lớn, đồng thời dịch cả “Quan âm Thị Kính” và “Kim Vân Kiều truyện” ra tiếng Pháp từ năm 1911 trong nỗ lực giới thiệu những thành tựu văn chương của dân tộc ra bên ngoài. Năm 1909, ông dịch toàn bộ Tam Quốc Diễn Nghĩa từ chữ Hán ra quốc ngữ (cùng Phan Kế Bính). Năm 1913, dịch Truyện Kiều từ chữ Nôm ra quốc ngữ. Từ 1900 - 1920, dịch các tác phẩm văn học Pháp của La Fontaine, V.Hugo, Balzac... ra chữ quốc ngữ.
Hiện nay, tại nhà riêng ở ngõ Lương Sử C (Hà Nội), ông Nguyễn Lân Bình - cháu nội học giả Nguyễn Văn Vĩnh vẫn còn lưu giữ rất nhiều những tư liệu, hiện vật liên quan đến sự nghiệp của ông nội mình, trong đó, đáng chú ý là bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Pháp và đặc biệt là bộ ghế tràng kỷ có bút tích cùng chữ ký của học giả Nguyễn Văn Vĩnh.
Tọa đàm “Nguyễn Văn Vĩnh và hành trình chữ quốc ngữ” (Ảnh: HN)
Những người trong giới nghiên cứu lịch sử, báo chí biết tới Nguyễn Văn Vĩnh là một trong những người Việt Nam đầu tiên viết báo quốc ngữ với gia tài đồ sộ hàng ngàn bài báo. Năm 1907, học giả Nguyễn Văn Vĩnh đã mở nhà in đầu tiên ở Hà Nội và xuất bản tờ Đăng cổ Tùng báo - tờ báo tiếng Việt đầu tiên ở Bắc Kỳ. Năm 1913, ông xuất bản tờ Đông Dương tạp chí để dạy dân Việt viết văn bằng chữ Quốc ngữ. Ông cũng là chủ bút một số tờ báo tiếng Pháp: Notre Revue - Notre Journal, L’Annam Nouveau. Năm 1932, tờ L’Annam Nouveau đã giành giải báo chí Grand Prix tại Paris.
Và cũng chính mối duyên với báo chí đã giúp ông thành người đầu tiên nghĩ ra cách đánh hai chữ o thành chữ ô, chữ u thêm w thành ư, để khỏi lo hiểu nhầm “vợ đẻ” thành “vỡ đê” từ thời điện tín với cách đánh chữ của Châu Âu mới làm quen với tiếng Việt và người Việt...
Không những vậy, học giả Nguyễn Văn Vĩnh còn là người tiên phong cổ xúy cho các loại hình nghệ thuật hiện đại như điện ảnh, kịch nói du nhập vào Việt Nam. Năm 1920, ông là người Việt Nam đầu tiên dựng sân khấu kịch nói tại Nhà hát Lớn để trình diễn các vở hài kịch của Molière. Năm 1924, ông cùng người Pháp dựng bộ phim truyện đầu tiên của điện ảnh Việt Nam (phim câm)...
Cũng tại Hội thảo lần này, các diễn giả đã cùng trao đổi về văn bản kiến nghị Nhà nước xem xét lấy một ngày trong năm để kỷ niệm chữ viết quốc gia (chữ quốc ngữ) và thành lập hội đồng khoa học cấp nhà nước đánh giá toàn bộ sự nghiệp văn hóa của Nguyễn Văn Vĩnh, vai trò lịch sử và những đóng góp của ông trong lịch sử văn hóa Việt Nam./.
Nguồn: Cpv (HN)