“Người thơ” cuối cùng của Thi nhân Việt Nam đã ra đi
Ngày đăng: 08/02/2012 10:38:11 SA
Sau sự ra đi của nhà thơ Tế Hanh vào năm 2009, người yêu thơ bỗng giật mình bởi chứng nhân của phong trào Thơ mới chỉ còn lại Xuân Tâm. Nhưng ngày 4/2 vừa qua, “người thơ” cuối cùng ấy đã ra đi mãi mãi.
 |
| Nhà thơ Xuân Tâm |
Sinh thời, ông được Hoài Thanh - Hoài Chân giới thiệu trong cuốn Thi nhân Việt Nam khi còn khá trẻ với tập thơ đầu tay Lời tim non.
Xuân Tâm tên thật là Phan Hạp, sinh ngày 1 tháng 1 năm 1916 tại làng Bảo An, xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
Ông là con trai thứ hai của ông Phan Diêu, một gia đình có truyền thống hiếu học. Khởi đầu, Xuân Tâm theo học Trường Chaigneau, rồi trường Quốc Học Huế và đậu bằng Thành chung. Vì nhà nghèo, ông phải nghỉ học, làm thông phán tại Kho bạc Tourane (Đà Nẵng). Tháng Tám năm 1945, ông tham gia Cách mạng. Sau một năm ở quân đội ông được gọi về làm Ngân khố tỉnh Quảng Nam, sau làm Giám đốc Sở Ngân khố Liên khu V.
Cuối năm 1954, Xuân Tâm tập kết ra Bắc, công tác ở Ban Kinh tế Chính phủ rồi Ủy ban Kế hoạch Nhà nước cho đến khi về hưu.
Tuy nghỉ hưu, Ông vẫn thường họp mặt với các bạn thơ, làm thơ và dịch văn thơ Pháp, đăng trên các báo ở Hà Nội.
Ông có 5 người con trong đó
người con trai đầu là nhà báo liệt sĩ Phan Hoài Nam, phóng viên chiến
trường của TTXVN. Theo như lời ông kể, trong số những người con của ông,
chẳng ai theo văn chương cả, chỉ có liệt sĩ Phan Hoài Nam là người con
hợp ông nhất vì từng viết văn xuôi, có thể “nối nghiệp văn chương” của
cha...
Vào cuối đời ông sống trong một căn hộ ở phố Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội.
Thơ Xuân Tâm
NGHỈ HÈ
(trích)
Sung sướng quá, giờ cuối cùng đã đến
Đoàn trai non hớn hở rủ nhau về
Chín mười ngày nhảy nhót ở miền quê
Ôi tất cả mùa xuân trong mùa hạ.
Một nét mặt trăm tiếng cười rộn rã
Lời trên môi chen chúc nối nghìn câu
Chờ đêm nay, sáng sớm bước lên tàu
Ăn chẳng được, lòng nôn nao khó ngủ.
Trong khoảng khắc sách bài là giấy cũ
Nhớ làm chi – Thầy mẹ đợi, em trông
Trên đường làng huyết phượng nở thành bông
Và vườn rộng nhiều trái cây ngon ngọt.
...
(Lời tim non)
MẸ TÔI
(trích)
Mẹ tôi mảnh dẻ thấp người
Từng nghèo mà vẫn nụ cười trên môi.
Suốt đời vất vả ngược xuôi,
Nuôi năm con được nên người lớn khôn.
Từ bình minh đến hoàng hôn,
Ngày ngày cực nhọc đâu còn nghỉ ngơi.
Mưa dầm thấm ướt áo tơi,
Rét run thấm cả vào người Mẹ tôi.
Giờ đây nhớ lại bồi hồi,
Nhớ trời xứ Huế, nhớ thời xa xưa.
...
(Hoa cuối mùa, 1989) |
Thời tiền chiến, Xuân Tâm đã đăng nhiều bài thơ trong các tạp chí, như: Tân văn, Sông Hương, Bạn đường, Thanh niên, Đoàn kết kháng chiến Liên Khu V, Văn, Đại đoàn kết, Tiền phong, Phụ nữ Việt Nam...
Năm 1941, ông cho xuất bản tập thơ Lời tim non, trong đó có nhiều bài ông sáng tác từ năm 1935, tức lúc ông 19 tuổi.
Trong tập thơ này có bài "Nghỉ hè", là bài thơ đã đoạt giải Nhất trong cuộc thi thơ của báo Bạn đường, và sau đó cũng đã được chọn vào sách giáo khoa văn cấp tiểu học.
Ngoài tập thơ Lời tim non, ông còn có tập thơ: Hương giữa mùa, Hoa cuối mùa...
Đọc tập thơ đầu tay Lời tim non, tác giả sách Thi nhân Việt Nam, đã ghi lại cảm nhận của mình như sau:
Tôi thấy rõ Xuân Tâm, người học trò Quảng ấy, có phải lòng một cô gái Huế không? Nhưng cảnh Huế cũng là một cô gái và cô gái này đã quyến rũ lòng non trẻ của Xuân Tâm.
Mặc dầu cảnh Huế cơ hồ Xuân Tâm không nói đến, không khí sông Hương núi Ngự vẫn mang mác trong thơ Xuân Tâm. Tìm kiếm Xuân Tâm hoài, tôi chỉ thấy một ít Xuân Diệu, một Huy Cận không buồn mênh mông, một xứ Huế không có cái bâng khuâng của Phan Văn Dật, cái vẻ tài hoa của Nguyễn Đình Thư, cái dáng non yếu của Mộng Huyền, cái vẻ ngây thơ của Thu Hồng cái ẩn ước của Thanh Tịnh...
Quả có thế. Vui hay buồn ở Xuân Tâm đều có vẻ dịu dàng vừa phải...
Bài thơ “Viếng bạn Tế Hanh”
Năm 2009, sự ra đi của nhà thơ Tế Hanh
đã để lại nhiều nỗi buồn trong lòng Xuân Tâm. Ông nói trong xúc động:
“Tôi buồn lắm, buồn từ rất lâu rồi. Anh Tế Hanh bị bệnh lâu quá, gần
mười năm anh nằm trên giường bệnh. Giả sử anh mà không bệnh nặng như
thế, chắc chắn một điều là anh còn sáng tác được nhiều thơ hay. Tôi có
được anh ấy tặng một tuyển tập thơ Tế Hanh. Tôi đã đọc đi, đọc lại,
nhiều bài hay lắm. Có thể nói trong quá trình sáng tác, nhà thơ Tế Hanh
đi rất nhiều nơi, đến nhiều nước, mỗi nơi anh tới anh đều có những bài
thơ rất hay. Tôi thì không được như thế, dù cũng đi nhiều nơi, nhiều
nước, nhưng có lẽ vì đi công tác nên tôi chẳng viết được gì cả”. Và ông đã viết một bài thơ
ngắn. Ngay khi còn chưa ráo mực đã sai con mang tới đám tang. Bài thơ
ngắn 4 câu là cả nỗi niềm xa xót khôn nguôi…
Bản viết tay bài thơ Viếng bạn Tế Hanh của nhà thơ Xuân Tâm
Già yếu không đi viếng bạn được
Ở nhà xem tuyển tập Tế Hanh thôi
Đọc thơ nhớ bạn, nhớ lắm lắm
Tình bạn, tình thơ chẳng thể nguôi.
|
Lễ viếng nhà thơ Xuân Tâm bắt đầu từ 14g hôm nay (8/2) tại Nhà tang lễ Bệnh viện Thanh Nhàn, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
BBT tạp chí Văn nghệ Quân đội xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia quyến nhà thơ Xuân Tâm.
P.V (Tổng hợp)
|