Lâm Quang Mỹ ‘uống rượu Tây làm thơ… rượu gạo’
Ngày đăng: 23/02/2012 2:28:55 CH

Nhà thơ Việt sinh sống tại Ba Lan đã về nước in và ra mắt thơ tại Hà Nội. Buổi ra mắt tập thơ song ngữ Việt – Anh “Chiều rơi trên sóng” của tác giả Lâm Quang Mỹ diễn ra tại Thư viện Trung tâm Văn hóa – Ngôn ngữ Đông Tây. Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên đảm nhiệm vai trò MC.

Bìa tập thơ song ngữ 'Chiều rơi trên song' của Lâm Quang Mỹ

Khi về nước dự Liên hoan thơ châu Á – Thái Bình Dương, TS Lâm Quang Mỹ có mang theo bản thảo tập thơ mới của mình cùng dự định in thơ tại Việt Nam. Và bạn bè ông đã mỗi người mỗi việc góp phần để tập thơ ra đời nhanh ở mức kỷ lục. Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo giúp thiết kế bìa, nhà văn Trung Trung Đỉnh đã nhanh chóng xin giấy phép xuất bản tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn và chỉ đạo biên tập khẩn trương. Chỉ trong 3 ngày đã xử lý xong bản thảo tập thơ của Lâm Quang Mỹ để in, kịp ra mắt trước khi tác giả trở lại Ba Lan.

Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên dẫn chương trình buổi ra mắt thơ Lâm Quang Mỹ.

Nhiều bạn thơ đã đến dự, chia sẻ những cảm nhận về thơ Lâm Quang Mỹ. Nhà thơ Trần Quang Quý nói trong lễ ra mắt thơ: “Tôi rất ngạc nhiên khi Lâm Quang Mỹ là Tiến sĩ Vật lý hiện sống và làm việc tại một đất nước châu Âu đã mấy chục năm, một đất nước với một nền văn học có không ít giải Nobel nhưng bản ngã ông, điệu thức tâm hồn thơ ông không bị pha trộn, không bị đồng hóa, nó vẫn bền bỉ trên những nẻo đường quê Việt…”. Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo cho biết, ông đã làm bìa tập thơ của Lâm Quang Mỹ rất nhanh, chỉ trong vòng một tiếng. Trong phần phát biểu của mình Nguyễn Trọng Tạo cũng nói về biệt tài hát thơ của Lâm Quang Mỹ, tác giả “Khúc hát sông quê” quả quyết, “Lâm Quang Mỹ đã hát thơ không dưới một nghìn lần”. Nguyễn Trọng Tạo cho biết, bản thân ông cũng đã nhiều lần chứng kiến Lâm Quang Mỹ hát thơ ở nhiều nơi khác nhau, ngoài Ba Lan ông còn hát tại Canada và nhiều quốc gia khác, ở đâu, tài hát thơ của ông cũng được cổ vũ nhiệt liệt. Cùng cảm nhận như Trần Quang Quý, Nguyễn Trọng Tạo đã “nhận định vui” rằng “Lâm Quang Mỹ uống rượu Tây, làm thơ rượu gạo”, ý nói thơ Lâm Quang Mỹ vẫn giữ bản sắc Việt, dù từ lâu ông sống giữa đất nước Ba Lan.

Lâm Quang Mỹ hát thơ mình tại buổi ra mắt 'Chiều rơi trên sóng'.

Tại buổi ra mắt, như một phần không thể thiếu, TS Lâm Quang Mỹ cũng thể hiện tài nghệ hát thơ của ông vốn đã được bạn bè trong giới cũng như những ai tham dự Liên hoan châu Á – Thái Bình Dương tại Việt Nam vừa rồi biết đến. Xen kẽ trong buổi ra mắt, Lâm Quang Mỹ đã hát một số bài thơ của mình. Những ca từ được “phổ” không ký âm của bài “Tôi và thơ tôi” như những lời tự sự của chính tác giả: “Đôi khi thơ tôi / như những sợi gió mong manh / còn sót lại sau từng cơn bão / vẫn gợi lên cảnh hoang tàn đổ nát / Đôi khi thơ tôi / như đứa trẻ thơ / hồn nhiên vừa đi vừa hát / thấy của rơi bên đường không dám nhặt / Còn tôi như chiếc lá khô cuối thu / gió đưa lạc về lối cũ / không biết buồn hay vui…”. Bài “Trở lại Lodz” lại là những vấn vương tiếc nuối giữa những suy tư: “Bàn tay dệt nên cuộc sống / Năm tháng có phai sắc màu / Niềm vui dăng thành sợi dọc / Sợ ngang dệt bằng khổ đau?!…” . Bài “Lá cỏ” thì lại được đánh giá giống như một ca khúc hoàn chỉnh của một nhạc sĩ chuyên nghiệp: “Nhiều khi ta là lá cỏ / Dập dờn xanh mặt nước hồ / Nhiều khi ta là lá cỏ / Nổi chìm bao đợt sóng xô… / Nhiều khi ta là lá cỏ/ Đung đưa dưới ngọn gió trời / Nhiều khi ta là lá cỏ / Nát nhàu dưới dấu chân người.”. Say sưa hát thơ, tài nghệ của Lâm Quang Mỹ khiến những người có mặt góp ý vui rằng, tác giả nên đọc bài thơ trước khi hát, bởi nếu không mọi người sẽ nhầm ông là ca sĩ thay vì là nhà thơ.

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo tại buổi ra mắt thơ Lâm Quang Mỹ.

Tất cả 64 bài thơ trong tập “Chiều rơi trên sóng” đã được tác giả chuyển ngữ sang tiếng Ba Lan. Phần tiếng Anh của 50 bài trong tập do hai vợ chồng người bạn của Lâm Quang Mỹ là Translated by Anita và Andrew Fincham thực hiện từ bản tiếng Ba Lan. 14 bài còn lại do dịch giả Thiếu Khanh của Việt Nam chuyển ngữ từ tiếng Việt. Cũng bởi cách làm “bắc cầu” này mà nhà thơ Trần Quang Quý cho rằng một số bản dịch chưa truyền tải được hết tinh thần của bản gốc khi nó đã “quá cảnh” qua một ngôn ngữ trung gian.

Học tập và lập nghiệp tại Ba Lan, những tưởng dấu ấn đất nước của những mùa tuyết trắng sẽ rất đậm nét trong thơ Lâm Quang Mỹ, nhưng tác giả cho biết “cả tập thơ chỉ có 4 bài về Ba Lan”. Cũng chính vì thế mà những người đọc thơ ông có cảm giác đây là tập thơ… rất Việt Nam.

Nhà thơ Bằng Việt phát biểu gần như cuối cùng khi cả hai kim đồng hồ đã gần như chỉ đến con số 12. “Phát triển” từ ý kiến của Trần Quang Quý, Bằng Việt nêu lên 3 cảm nhận về thơ Lâm Quang Mỹ, thứ nhất là vẫn đượm hồn cốt Việt của một người Việt; thứ hai là tác giả đã “rút tỉa” những tinh hoa văn hóa của đất nước Ba Lan mà ông đang sinh sống; thứ ba là sự cộng hưởng nghề nghiệp của một TS Vật lý, mang những kiến thức khoa học tự nhiên vào thơ khiến cho thơ Lâm Quang Mỹ có nét riêng khó trộn lẫn. Nhà thơ Bằng Việt cũng cho rằng, từ tập thơ đầu tiên, Lâm Quang Mỹ đã có những bước tiến trong nghiệp cầm bút.
Những bạn bè đã từng học tập, công tác tại Ba Lan với tác giả như họa sĩ Thái Tĩnh, nhà thơ Bùi Hùng cũng đã đến không chỉ chúc mừng Lâm Quang Mỹ mà còn chia sẻ với tác giả bằng cách ngâm và hát những bài thơ của ông. Nhà báo Nguyễn Xuân Nhung, Phó Tổng biên tập báo Quê Việt (tờ báo của cộng đồng người Việt tại Ba Lan) cũng có mặt tại buổi ra mắt thơ Lâm Quang Mỹ, ông nói về những đóng góp của TS Lâm Quang Mỹ trong cộng đồng người Việt tại Ba Lan cũng như thơ của tác giả người Việt đã được bạn đọc Ba Lan đón nhận ra sao. Nguyễn Xuân Nhung đã gọi TS Lâm Quang Mỹ bằng cụm từ “nhà thơ Lưỡng quốc”.

Lâm Quang Mỹ tên thật là Nguyễn Đình Dũng. Ông sinh năm 1944 tại Nghệ An. Hiện là TS Vật lý tại Viện Hàn lâm khoa học Ba Lan. Là Hội viên Hội Nhà văn Ba Lan, Lâm Quang Mỹ cũng đồng thời là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Đây là lần thứ hai ông in thơ tại quê nhà. Tập thơ trước được in năm 2005 có tên “Đợi”.

Bài và ảnh: Nguyễn Xuân Thủy