1. Ông sinh năm 1931 tại Stokholm trong một gia đình có mẹ là giáo viên và cha là nhà báo. Ông sống phần lớn tuổi thơ ở Enid Blyton, một vùng ven biển, nơi những ký ức ngọt ngào sẽ còn lưu dấu trong những vần thơ sau này của ông.

Nhà thơ Tomas Transtromer

2. Ông học lịch sử văn học, lịch sử tôn giáo và tâm lý học tại trường Đại học Stokholm. Sau khi tốt nghiệp ông đến làm việc tại Viện trắc nghiệm học tâm lý thuộc Đại học Stokholm năm 1957, và khoảng thời gian 1960-1966 ông là nhà tâm lý học ở trại cải tạo thanh niên ở Roxtuna.

3. Mặc dù đã có thơ đăng rải rác trên báo chí từ trước, nhưng ông thực sự bước vào văn học năm 1954 bằng tập thơ đầu tay 17 dikter (17 bài thơ). Đó được xem là một trong những sự ra mắt làng văn được khen ngợi nhất của thập niên đó.

4. Ở Thụy Điển ông được biết đến như là “nhà thơ chim ưng” vì thơ ông nhìn thế giới từ độ cao... giống như chim ưng bay.

5. Các tác phẩm đáng chú ý nhất của ông là  Klanger och spa’r (1966, Những ô cửa sổ và những hòn đá) và Den stora ga’tan (2004, Điều bí ẩn lớn lao.)

6. Không thể tha thứ cho ai chưa đọc thơ ông. Các tác phẩm của ông đã được dịch ra hơn năm mươi thứ tiếng trên thế giới.

7. Ông bị một cơn đột quỵ suy nhược năm 1990 khiến ông bị liệt nửa người và không nói được. Tuy thế, ông vẫn tiếp tục viết và xuất bản hơn năm tác phẩm mới từ sau khi đột quỵ, kể cả tập hồi ký.

8. Tình bạn thân thiết của ông với nhà thơ Mỹ Robert Bly thể hiện ở chỗ cả hai nhà thơ thường được đọc cùng nhau. Bly chịu trách nhiệm việc giới thiệu thơ của Transtromer sang Mỹ ngay từ năm 1960 và thư từ giữa hai ông đã được công bố trong cuốn sách mang tên “Air Mail” (Thư hàng không).

9. Ông là một người đa tài. Ngoài là một nhà tâm lý học được kính trọng, ông còn nổi tiếng là một dịch giả văn học thành thạo, một nhà côn trùng học, và một tay đàn piano cổ điển. Ông không để cơn liệt người ngăn cản mình. Ông vẫn tiếp tục đánh đàn piano bằng một tay đi diễn khắp châu Âu.

10. Ông không xa lạ với các giải thưởng. Bộ sưu tập giải thưởng của ông đã có: Giải thơ Bonnier, Giải văn học quốc tế Neustadt, Giải Oevralids, Giải Petrarca-Preis ở Đức, Giải Vòng hoa vàng của Dạ hội thơ Struga và Giải Thụy Điển của Diễn đàn thơ quốc tế. Năm 2007 ông đã được nhận giải Thành Tựu Trọn Đời do ban tổ chức giải Griffin Trust dành cho nhà thơ xuất sắc trao tặng, cũng như các giải thơ Griffin hàng năm. Bây giờ ông trở thành người Thụy Điển thứ chín được giải Nobel văn học 

Haiku

Một tu viện Tây Tạng

với những khu vườn treo.

Những bức tranh chiến trận

Những ý nghĩ bất động

như những viên ngói khảm

trên sân cung điện.

Đi lên sườn dốc

dưới ánh mặt trời

đàn dê bốc cháy.

Trên ban công

đứng trong lồng nắng

như chiếc cầu vồng.

Kêu rền trong sương mù.

Ngoài xa một chiếc thuyền câu -

chiến lợi phẩm trên mặt nước.

II

Những hàng thông lởm chởm

lạnh như trên đầm lầy.

Luôn luôn vậy, luôn luôn.

Được bóng tối mang đến.

Tôi gặp một khoảng tối mênh mông

trong một cặp mắt.

Những cột cây số

đã mọc lên trên hành trình.

Nghe tiếng chim bồ câu rừng.

III

Nằm trên giá

trong tủ sách người điên

cuốn sách đạo chưa ai đụng đến.

Tôi hạnh phúc dâng tràn

và bầy ếch kêu vang

trong các đầm lầy vùng Pomerania.

Hắn viết hoài, viết mãi...

Những con kênh đầy keo.

Thuyền vượt qua sông Mê.

Đi lặng như mưa

rơi trên những lá thầm thì.

Nghe tiếng chuông điện Kremli.

IV

Trần nhà bị nứt lộ ra

và một người chết nhìn tôi.

Cái mặt này.

Có gì đó xảy ra.

Mặt trăng chiếu sáng căn phòng.

Chúa biết điều đó.

Nghe mưa thở dài.

Tôi thì thầm một điều bí mật

vang khắp chốn khắp nơi.

Một cảnh trên sàn diễn.

Im lặng lạ lùng sao -

giọng nói bên trong.

V

Biển là một bức tường.

Tôi nghe mòng biển kêu -

chúng đang vẫy cánh với chúng ta.

Gió trời thổi vào lưng tôi.

Một phát súng vô thanh bay đến -

một giấc mơ quá dài.

Im lặng màu tàn tro.

Một người to lớn đi qua.

Gió biển thổi về mát mẻ.

Tôi đang ở nơi đó -

Và trên bức tường quét vôi

bầy ruồi bâu lại.

Những người nuôi chim.

Vườn táo nở hoa.

Điều bí ẩn lớn lao.

Tháng tư và im lặng

Con suối nằm quạnh hiu

Con mương màu nhung sẫm

trôi bên tôi không phản chiếu.

Chỉ có những bông hoa vàng

lấp lánh.

Tôi mang theo cái bóng của mình

như cây đàn nằm trong hộp đàn.

Điều duy nhất tôi muốn nói

chiếu ra lập lòe

như chiếc vòng bạc

trong hiệu cầm đồ.

Phong cảnh với mặt trời

Mặt trời nhô lên từ sau ngôi nhà

đứng ở giữa phố

và phả hơi vào chúng ta

bằng cơn gió đỏ của nó.

Innsbruck (1), tôi phải rời xa thôi.

Nhưng ngày mai

sẽ lại có một mặt trời rực rỡ

mọc lên trên khu rừng xám chết đi một nửa

nơi ta phải làm lụng và sống.

------

(1) Innsbruck là thủ phủ bang Tyrol của Australia, nằm trong thung lũng Inn

Ngân Xuyên dịch theo các bản tiếng Anh