Một thi sỹ như là nghị sỹ
Ngày đăng: 29/09/2011 8:02:05 SA

Trang mạng chính thức của Quốc hội Hoa Kỳ vừa xướng danh Thi sĩ Công huân nhiệm kỳ mới của nước này – đó là giáo sư Philip Levine, người nổi tiếng từ lâu về những tác phẩm ngợi ca giai cấp công nhân.

Philip Levine: từ “nhà thơ của công nhân”

Lâu nay, Philip Levine, giáo sư văn học và ngôn ngữ Anh của Đại học Tổng hợp California được đánh giá là “một trong những nhà thơ viết hay nhất của giai cấp công nhân” và là người kế tục xứng đáng truyền thống thơ của tác giả Lá cỏ - Walt Whitman.

Philip Levine chào đời năm 1928 tại Detroit, bang Michigan, trong một gia đình gốc Do Thái từ Nga sang Hoa Kỳ định cư. Đã có một số năm làm thợ trong xưởng ô tô, nên khi làm thơ, ông chủ yếu lấy cảm hứng từ thành phố quê hương kể từ buổi rạng đông của thời kỳ công nghiệp hóa đến sự suy thoái của nó trong thời gian gần đây. Sau tập thơ đầu tay ra mắt năm 1963, thi sỹ đã cho trình làng hai mươi tập thơ: Không phải con lợn này (Not This Pig, 1968), Bức tường của Pili, Bụi đỏ (Pili’s Wall, Red Dust, 1971), Năm 1933 (1974), Tên của những người đã mất (The Names of the Lost, 1976), Tro bụi: Những bài thơ mới và cũ, 7 năm kể từ một nơi nào đó (Ashes: Poems New and Old, 7 Years From Somewhere, 1979), Một thứ dành cho bông hồng (One for the Rose, 1981), Những bài thơ tuyển chọn (Selected Poems, 1984), Ý chí ngọt ngào (Sweet Will, 1985), Một lần đi dạo cùng Tom Jefferson (A Walk With Tom Jefferson, 1988), Những bài thơ mới tuyển chọn (New Selected Poems, 1991), Công việc là (What Work is, 1992), Sự thật giản đơn (The Simple Truth, 1994), Những bài thơ không chủ ý chọn (Unselected Poems, 1997), Lòng nhân từ (The Mercy, 1999), Hơi thở (2004), Tin thế giới (News of the World, 2009)... Sáng tạo thơ của Philip Levine đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá: Sách Quốc gia (3 giải trong cùng năm 1979, 1 giải năm 1991) và Pulitzer 1995…

Viện sĩ James Hadley Billington - giám đốc Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ, người có quyền đưa ra quyết định cuối cùng tấn phong danh hiệu Thi sỹ Công huân Hoa Kỳ - lần này phát biểu rất hứng thú: “Philip Levine là phát hiện cực kỳ thành công - nhà thơ này cho thấy cả một thế giới mới mà trước nay tôi chưa bao giờ nghĩ lại ăn nhập với thơ. Giọng điệu của Philip Levine đậm chất Hoa Kỳ. Tôi chưa hề biết nhà thơ nào ở các nước khác lại có tiếng nói thuyết phục như thế về tâm trạng của người công nhân bình thường. Nhân cách nhà thơ này không có một ly một lai nào của sự làm điệu làm bộ mà tất cả chúng ta thường mắc phải ở một mức độ nào đó”.

Về phần mình, nhà thơ Philip Levine - ở tuổi 83, là một trong những Thi sỹ Công huân cao niên nhất từ trước đến nay được đảm nhận một chương trình hoạt động rất tích cực trong vòng một - hai năm tới - cho biết ông hài lòng về quyết định của Quốc hội và vẫn tích cực viết. Nếu như, trong thời kỳ đầu, ông gửi gắm vào thơ nỗi công phẫn và sức tấn công, thì những năm gần đây, khi nhận được sự cổ vũ đặc biệt từ sáng tạo của tiểu thuyết gia kiêm nhà thơ Anh Thomas Hardy (1840 - 1928), ông chuyển sang giọng điệu hài hước và yêu thương. Giới phê bình văn học Hoa Kỳ cũng ghi nhận và chú ý tới “sự mềm mại” trong phong cách sáng tạo của Philip Levine ở tuổi chín muồi.

Trong chương trình hoạt động của Thi sỹ Công huân, Philip Levine đặc biệt chú ý đến việc tổ chức điều tra xã hội học để lọc ra câu thơ nào bất tài nhất mà dân chúng đã phải nghe - đề tài có vẻ “hắc xì dầu” này, ông chọn làm là có ý “thức tỉnh mọi người đừng đối xử với thơ nghiêm chỉnh quá mức”. Ngoài ra, ông còn lập chương trình cho đài phát thanh tổ chức các cuộc đọc lại tác phẩm của những nhà thơ Hoa Kỳ đã bị quên lãng.

Danh hiệu Thi sỹ Công huân, còn gọi là Thi bá (Poet Laureate of the United States) được Quốc hội Hoa Kỳ chính thức công nhận bằng văn bản pháp quy từ năm 1985, song trước đó, từ năm 1937 đã hiện hành danh hiệu Cố vấn về thơ của Thư viện Quốc hội. Chức trách chủ yếu Thi sỹ Công huân Hoa Kỳ là diễn thuyết và đọc thơ trước công chúng, làm cố vấn cho Thư viện Quốc hội về các chương trình văn học và tiến cử những nhà thơ mới và kho lưu trữ của thư viện. Thi sỹ Công huân Hoa Kỳ được nhận phụ cấp mỗi năm 35.000 USD. Khác với danh hiệu Thi sỹ Công huân của Vương quốc Anh (có từ thế kỷ XVI, có giá trị trọn đời), Thi sĩ Công huân Hoa Kỳ có nhiệm kỳ nhất định, mỗi khóa 1 - 2 năm. Đặc biệt, năm 1999, Thư viện Quốc hội kỷ niệm tròn hai thế kỷ, thay vì danh hiệu Thi sỹ Công huân, chức vị “Cố vấn đặc biệt” được trao cho cả ba người: Rita Dove, Louise Gluck và W. S. Merwin. Trong số 21 Thi sĩ Công huân Hoa Kỳ, có người từng được giải Nobel văn học: nhà thơ gốc Nga Joseph Brodsky (nhận danh hiệu năm 1991, trước đó ba năm nhận giải Nobel 1987).

Nguồn: Daibieunhandan (Đăng Bẩy)